प्रीति र युनिकोडमा के फरक छ?
प्रीतिमा टाइप गरेको कुरा WhatsApp, वेबसाइट वा खोज बाकसमा टाँस्दा अर्थ नलाग्ने चिन्ह र अक्षरहरू देखिन सक्छन्। किन यस्तो हुन्छ र यसको साटो साँच्चिकै नेपाली पाठ अर्थात् युनिकोड कस्तो हुन्छ, यहाँ बुझौँ।
प्रीति साँच्चै के हो?
प्रीति एउटा फन्ट हो, भाषा वा पाठ भण्डारण गर्ने तरिका होइन। देवनागरी सिधै टाइप गर्न नमिल्दा, प्रीति बनाउनेहरूले साधारण अंग्रेजी किबोर्डकै Key लिएर हरेकमा ल्याटिन अक्षरको साटो देवनागरी जस्तो देखिने चित्र राखिदिए। साधारणतया अंग्रेजी अक्षर “c” टाइप गर्ने Key थिच्नुभयो भने प्रीति फन्टले पर्दामा क देखाउँछ - तर फाइलमा साँच्चै जोगिने चाहिँ अझै अक्षर “c” नै हो। नेपाली देखिनु फन्टकै काम मात्र हो।
युनिकोड के हो, र यो कसरी फरक छ?
युनिकोड एउटै साझा नम्बर प्रणाली हो जसले हरेक लिपिको हरेक अक्षरलाई - देवनागरी सहित - फन्टसँग कुनै सम्बन्ध नराखी आफ्नै कोड दिन्छ। युनिकोडमा टाइप गरेको पाठ साँच्चै नेपाली पाठ हो: फाइलमा क आफैं जोगिन्छ, कुनै पहिरन लगाइएको अंग्रेजी अक्षर होइन। कुनै पनि युनिकोड फन्टले यो देखाउन सक्छ, कुनै पनि खोज इन्जिनले पढ्न सक्छ, र कुनै पनि स्क्रिन रिडरले उच्चारण गर्न सक्छ।
प्रीतिको पाठ टाँस्दा किन बिग्रिन्छ?
किनभने प्रीतिको फाइलमा नेपाली अक्षर नै हुँदैन - भएको त अंग्रेजी अक्षर मात्र हो, जसलाई केही उपकरणमा मात्र भएको फन्टले लुगा पहिर्याइदिएको हुन्छ। प्रीति फन्ट नभएको ठाउँमा - फोन, वेबसाइट, धेरैजसो खोज बाकस - त्यो पाठ टाँस्नुभयो भने भित्रको साँचो देखिन्छ: सादा अंग्रेजी अक्षर, वा त्यसको गलत अनुमान। केही बिग्रिएको होइन। त्यो पाठ सुरुदेखि नै साँच्चै नेपाली थिएन - सबै काम फन्टले गरिरहेको थियो।
कुन सिक्ने?
फोनमा पढ्न, खोज्न वा सन्देश पठाउनुपर्ने कुनै पनि पाठका लागि युनिकोड छान्नुहोस्। प्रीति माग्ने कार्यालय वा छापाखाना प्रयोग गर्नुहुन्छ भने यसको Key स्थान जान्नु अझै उपयोगी छ। तर प्रीति लेआउटमा टाइप गर्दा पनि वास्तविक युनिकोड पाठ बनाउनुपर्छ, लुकाइएका अंग्रेजी अक्षर होइन। TypeRight का प्रीति पाठले यही सिकाउँछन्: प्रीतिमा हरेक अक्षर कुन Key मा हुन्छ भन्ने, तर तपाईंले टाइप गरेको हरेक कुरा शुद्ध युनिकोडका रूपमा सुरक्षित हुन्छ।